Dịch vụ sản xuất quảng cáo TVC
Nhà sản xuất film số 1 miền bắc, trên 5 năm kinh nghiệm với 1000 videos clip
Đăng ký tư vấn
Dịch vụ sản xuất Visual 2D, 3D
Nhà sản xuất film số 1 miền bắc, trên 5 năm kinh nghiệm với 1000 videos clip
Đăng ký tư vấn
Dịch vụ sản xuất phim doanh nghiệp
Nhà sản xuất film số 1 miền bắc, trên 5 năm kinh nghiệm với 1000 videos clip
Đăng ký tư vấn
Dịch vụ sản xuất phim doanh nghiệp
Nhà sản xuất film số 1 miền bắc, trên 5 năm kinh nghiệm với 1000 videos clip
Đăng ký tư vấn
Previous slide
Next slide

Sắc màu văn hóa người Khmer

Ngôi chùa – “trái tim” của cộng đồng người Khmer

Chúng tôi theo chân anh bạn người Khmer tên là Thạch Ri Cơn về quê Trà Vinh chơi nhân ngày Tết Chol Chnam Thmay. Nơi mà Ri Cơn dẫn chúng tôi vào thăm thứ nhất không phải là nhà của mình, mà là một ngôi chùa Khmer có tên là Xoài Xiêm Mới. Ri Cơn đến vái lạy vị sư cả Thạch Nhứt trong chùa, cũng là thầy dạy anh trước đây. Đó là cách mà một Phật tử người Khmer biểu lộ sự tôn kính, lòng biết ơn đến vị sư già .
Thạch Ri Cơn cho biết, ngôi chùa là nơi thiêng liêng và quan trọng nhất của mỗi người dân Khmer, và cả cuộc sống của một người Khmer sinh sống ở Trà Vinh quê anh phần đông gắn bó với ngôi chùa .

Đối với người Khmer, ngôi chùa là nơi thiêng liêng và quan trọng nhất. Ảnh: Nguyễn Luân

Đối với người Khmer, ngôi chùa là nơi thiêng liêng và quan trọng nhất. Ảnh : Nguyễn Luân

Cồng và tường rào bao quanh ngôi chùa được trang trí bằng các hình tượng nghệ thuật cách điệu kể về sự tích Đức Phật, do các nghệ nhân Khmer thực hiện. Ảnh: Nguyễn Luân

Cồng và tường rào bao quanh ngôi chùa được trang trí bằng những hình tượng thẩm mỹ và nghệ thuật cách điệu kể về sự tích Đức Phật, do những nghệ nhân Khmer triển khai. Ảnh : Nguyễn Luân

Người Khmer có tục hỏa táng và tro cốt của người chết được đưa vào gìn giữ tại các tháp đặt trong khuôn viên chùa. Ảnh: Nguyễn Luân

Người Khmer có tục hỏa táng và tro cốt của người chết được đưa vào gìn giữ tại những tháp đặt trong khuôn viên chùa. Ảnh : Nguyễn Luân

Không gian chính điện của một ngôi chùa Khmer được bài trí nhiều bức bích họa lớn có nội dung kể về các tích Phật giáo. Ảnh: Nguyễn Luân

Không gian chính điện của một ngôi chùa Khmer được bài trí nhiều bức bích họa lớn có nội dung kể về những tích Phật giáo. Ảnh : Nguyễn Luân

Một buổi sinh hoạt tôn giáo của người dân Khmer bên trong chánh điện của một ngôi chùa. Ảnh: Nguyễn Luân

Một buổi hoạt động và sinh hoạt tôn giáo của người dân Khmer bên trong chánh điện của một ngôi chùa. Ảnh : Nguyễn Luân

Thiếu nữ Khmer biểu diễn điệu múa cổ truyền của dân tộc mình tại chùa Kh’Leng, một trong những ngôi chùa cổ kính nhất ở tỉnh Sóc Trăng. Ảnh: Minh Quốc

Thiếu nữ Khmer màn biểu diễn điệu múa truyền thống của dân tộc bản địa mình tại chùa Kh’Leng, một trong những ngôi chùa cổ kính nhất ở tỉnh Sóc Trăng. Ảnh : Minh QuốcTheo sư cả Thạch Nhứt, từ truyền kiếp, phụ nữ Khmer không phải đi tu ở chùa, còn phái mạnh khi lớn lên phải có một thời hạn đến chùa tu học để trau dồi đức hạnh và kiến thức và kỹ năng. Nếu chưa tu trong chùa thì chưa được công nhận là người trưởng thành .
Cộng đồng Khmer có ngôn từ và chữ viết riêng. Những ngày tháng học chữ trong chùa sẽ góp thêm phần giúp những người trẻ tuổi Khmer học viết và phát âm chuẩn ngôn từ Khmer và Pali. Ngoài ra, những tăng sinh, học viên còn được học về Phật pháp, hiểu biết thêm những điều hay lẽ phải, góp thêm phần gìn giữ và tăng trưởng chữ viết, lời nói, cũng chính là gìn giữ văn hóa truyền thống truyền thống lịch sử của dân tộc bản địa .
Sau thời hạn tu học tại chùa, họ hoàn toàn có thể chọn con đường tu tập trọn đời theo giáo lí Phật giáo để trở thành những nhà sư, hoặc tự do xuất tu, quay trở lại với đời sống mái ấm gia đình, dùng kiến thức và kỹ năng học được để giúp ích cho bản thân, hội đồng như anh bạn Thạch Ri Cơn của tôi, hiện đang là biên dịch viên ngữ Khmer thao tác cho một tòa soạn báo đa ngữ ở Tp. Hồ Chí Minh .
Thạch Ri Cơn cho biết, những người bạn đồng tộc của anh ở Trà Vinh rất nhiều người theo học nghề mộc, nghề đóng ghe ngo, điêu khắc gỗ tại những chùa Khmer, giúp họ có công ăn việc làm và cũng là một cách để gìn giữ nghề truyền thống cuội nguồn của dân tộc bản địa mình .
Người Khmer phần lớn theo Phật giáo Tiểu thừa nên ngôi chùa có ý nghĩa rất thiêng liêng và quan trọng trong đời sống. Ở khu vực Nam Bộ hiện có khoảng chừng 600 ngôi chùa Khmer lớn, nhỏ với khoảng chừng hơn 10.000 sư tăng, trong đó có những ngôi chùa được thiết kế xây dựng cách đây vài thế kỉ, được công nhận là di tích lịch sử văn hóa truyền thống, di tích lịch sử kiến trúc thẩm mỹ và nghệ thuật cấp vương quốc như : chùa Âng, chùa Mẹt, chùa Hang, chùa Dơi …

Ngôi chùa cũng là nơi đào tạo nghề mộc, điêu khắc gỗ truyền thống của người Khmer. Ảnh: Nguyễn Luân

Ngôi chùa cũng là nơi huấn luyện và đào tạo nghề mộc, điêu khắc gỗ truyền thống lịch sử của người Khmer. Ảnh : Nguyễn Luân

Các tăng sinh chùa Kompong (Trà Vinh) dùng đất sét đắp bục thắp nhang trước tượng Phật chuẩn bị đón Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh: Nguyễn Luân

Các tăng sinh chùa Kompong ( Trà Vinh ) dùng đất sét đắp bục thắp nhang trước tượng Phật chuẩn bị sẵn sàng đón Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh : Nguyễn Luân

Một tăng sinh học chữ Khmer trong chùa Kompong (Trà Vinh). Ảnh: Nguyễn Luân

Một tăng sinh học chữ Khmer trong chùa Kompong ( Trà Vinh ). Ảnh : Nguyễn Luân

Người dân thành kính thắp hướng khấn Phật trong ngày Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh: Nguyễn Luân

Người dân tôn kính thắp hướng khấn Phật trong ngày Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh : Nguyễn Luân

Các Phật tử thành kính nghe nhà sư tụng kinh hồi hướng. Ảnh: Nguyễn Luân

Các Phật tử tôn kính nghe nhà sư tụng kinh hồi hướng. Ảnh : Nguyễn LuânBên cạnh đó, người Khmer vẫn còn giữ được nhiều nghề bằng tay thủ công mĩ nghệ truyền thống lịch sử như : dệt chiếu, đan lát, dệt vải, làm gốm, làm mặt nạ, làm đàn, trống … Sản phẩm làm ra ngoài việc giúp người dân tăng trưởng kinh tế tài chính, còn phụng sự cho nhà chùa vào những dịp liên hoan .
Một nét văn hóa truyền thống khác cho thấy ngôi chùa rất có ý nghĩa trong đời sống của người Khmer, đó là khi về với tổ tiên, thân xác của người Khmer sẽ được hỏa táng và tro cốt của họ sẽ được lưu giữ trong những tháp tro phía sau những ngôi chùa. Như vậy hoàn toàn có thể thấy cả cuộc sống của người Khmer gắn liền với ngôi chùa, và ngay cả khi mất đi họ vẫn gắn bó với chốn rất linh này .
Sinh động tiệc tùng của người Khmer

Chúng tôi đã nhiều lần cùng Thạch Ri Cơn về huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, huyện vùng sâu có cộng đồng Khmer sống nhiều nhất của tỉnh (62% dân số) để khám phá cuộc sống và văn hóa của đồng bào Khmer. Mỗi lần như vậy, chúng tôi đều nhận thấy sự vui tươi và những nét văn hóa truyền thống đặc sắc, lành mạnh được người dân gìn giữ qua bao đời.

Mỗi mùa vụ thu hoạch đến, Thạch Ri Cơn lại trở về quê nhà, cùng bà con lối xóm vào chùa dâng hương, làm lễ cúng tạ ơn. Ri Cơn cho biết, người Khmer có nhiều nghi lễ tương quan đến vụ mùa, nhiều tập tục biểu lộ nếp sống văn hóa truyền thống nông nghiệp. Như nhân ngày Lễ Ok Om Bok ( được tổ chức triển khai ngày 15/10 âm lịch ) là ngày sau cuối của mùa Hạ, sau khi thu hoạch hoa màu, để nhớ ơn Mặt Trăng họ thường làm cốm dẹp để làm Lễ cúng Trăng .
Vào dịp Tết Chol Chnam Thmay, liên hoan mừng năm mới theo lịch truyền thống, người Khmer dâng lên Đức Phật, những vị sư sãi những thực phẩm do tự tay mình làm ra, nhờ những vị sư tụng kinh mong mang lại sức khỏe thể chất cho mái ấm gia đình, đồng thời cầu mưa thuận gió hòa để mùa vụ sắp tới xanh tươi, thuận tiện .
Hôm Ri Cơn dẫn chúng tôi du lịch thăm quan một vòng chùa Xoài Xiêm thì phát hiện những Phật tử cùng những nhà sư đang quay quồng sẵn sàng chuẩn bị cho Tết Chol Chnam Thmay. Cô Khâu Thị Hoa ( 54 tuổi, P. 1, Tp. Trà Vinh ) cho biết : ” Trước Tết Chol Chnam Thmay khoảng chừng vài ngày, bà con Phật tử trong vùng sẽ đến phụ giúp những nhà sư vệ sinh chính điện, quét dọn rác, mạng nhện rác rưởi, thấy gì làm cái nấy. Tôi rủ thêm người chị và cháu gái vào phụ làm, vì là truyền thống lịch sử của mái ấm gia đình có từ truyền kiếp, nên ai cũng háo hức và tự nguyện ” .

Ông Thạch Ton, xã Lưu Nghiệp Anh, huyện Trà Cú đem các tượng Phật ra lau chùi sạch sẽ chuẩn bị mừng Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh: Nguyễn Luân

Ông Thạch Ton, xã Lưu Nghiệp Anh, huyện Trà Cú đem những tượng Phật ra vệ sinh thật sạch chuẩn bị sẵn sàng mừng Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh : Nguyễn Luân

Bàn thờ Phật trong nhà người dân Khmer được trang hoàng đẹp vào dịp Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh: Nguyễn Luân

Bàn thờ Phật trong nhà người dân Khmer được trang hoàng đẹp vào dịp Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh : Nguyễn Luân

https://vietartproductions.com/wp-content/uploads/2022/02/z5.jpg

https://vietartproductions.com/wp-content/uploads/2022/02/z5.jpg

Người dân Khmer dùng nước thơm để tắm các bức tượng Phật trong dịp Tết Chol Chnam Thmay... Ảnh: Nguyễn Luân

Người dân Khmer dùng nước thơm để tắm những bức tượng Phật trong dịp Tết Chol Chnam Thmay … Ảnh : Nguyễn Luân

... phần nước còn lại sẽ được các Phật tử mang về thực hiện nghi thức rửa chân cho ông bà, cha mẹ để thể hiện lòng hiếu kính. Ảnh: Nguyễn Luân

… phần nước còn lại sẽ được những Phật tử mang về thực thi nghi thức rửa chân cho ông bà, cha mẹ để biểu lộ lòng hiếu kính. Ảnh : Nguyễn Luân

Các vị sư mặc y phục, xếp hàng trước chánh điện chùa Xoài Xiêm (huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh) nhận các lễ vật của các Phật tử, đây là nghi thức quan trọng và độc đáo của Lễ đặt bát mừng Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh: Nguyễn Luân

Các vị sư mặc y phục, xếp hàng trước chánh điện chùa Xoài Xiêm ( huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh ) nhận những lễ vật của những Phật tử, đây là nghi thức quan trọng và độc lạ của Lễ đặt bát mừng Tết Chol Chnam Thmay. Ảnh : Nguyễn LuânTrước Tết Chol Chnam Thmay vài ngày, người Khmer tổ chức triển khai Lễ đắp núi đất, núi cát trong sân chùa để cầu phúc duyên và mong tránh khỏi những kiếp nạn rồi quét dọn nhà cửa, sẵn sàng chuẩn bị những loại bánh trái như : bánh tét, bánh ít, bánh gừng, hoa quả, nhang đèn … để đem vào chùa dâng cúng chư Phật và những nhà sư .
Người Khmer ở Nước Ta có khoảng chừng hơn 1,3 triệu người, sống tập trung chuyên sâu ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, xếp thứ 2 về dân số ở khu vực này, sau người Kinh. Họ sống tập trung chuyên sâu ở những tỉnh : Trà Vinh, Sóc Trăng, Kiên Giang, An Giang, Bạc Liêu, Vĩnh Long, Cần Thơ …
Đại đức Trần Dân, trụ trì chùa K’tưng cho biết, những ngôi chùa có trách nhiệm thông tin đến người dân thời hạn đón năm mới để người dân chuẩn bị sẵn sàng, tụng kinh và đi diễu hành nghênh đón năm mới .
Theo truyền thống lịch sử, gần đến thời gian Giao thừa, mọi nhà sẽ sẵn sàng chuẩn bị hoa quả, nhang đèn làm Lễ tiễn Tevôđa ( còn gọi là bà Tiên, Chư Thiên ) cũ về trời, rước Tevôđa mới giáng trần. Người Khmer tin rằng mỗi năm sẽ có một vị Têvôđa xuống trần để chăm sóc cho đời sống của họ .
Vào những đêm Tết, ở những chùa Khmer thường diễn ra hoạt động giải trí màn biểu diễn những mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ truyền thống cuội nguồn như : múa Rôbăm, hát Aday, hát dân ca với không khí sung sướng, tự do. Đặc biệt, những vở kịch hát Dù Kê, một mô hình sân khấu hát và múa truyền thống lịch sử của người Khmer, được những diễn viên Khmer màn biểu diễn rất rực rỡ, mê hoặc người xem .
Trong ba ngày Tết Chol Chnam Thmay, nhiều hoạt động giải trí văn hóa truyền thống độc lạ của người Khmer diễn ra rộn ràng ở khắp những chùa chiền và phum sóc. Điển hình như phong tục mang cơm, thức ăn và những loại bánh trái đến chùa cho những sư sãi. Đáp lại, những nhà sư sẽ làm Lễ tạ ơn những người đã làm ra hạt gạo, trồng trọt, chăn nuôi, cầu chúc cho họ đời sống được ấm no, không thiếu. Hay như Lễ tắm Phật với ý nghĩa cầu an và báo hiếu những bậc sinh thành …
Anh Thạch Sâm Khan ( 37 tuổi, xã Ngãi Xuyên ) đi lễ ở chùa Xoài Xiêm Mới san sẻ : “ Tôi thành kính cầu mong Đức Phật phù hộ cho ông bà và những thành viên trong mái ấm gia đình luôn được mạnh khỏe, an lành là tôi mừng lắm rồi ! ” .

Vào ngày Tết Chol Chnam Thmay, thanh thiếu niên dân tộc Khmer hóa trang thành các nhân vật dân gian, tham gia biểu diễn nhạc cụ dân tộc và trò chơi dân gian trên những con đường quanh các phum sóc. Ảnh: Nguyễn Luân

Vào ngày Tết Chol Chnam Thmay, thanh thiếu niên dân tộc bản địa Khmer hóa trang thành những nhân vật dân gian, tham gia trình diễn nhạc cụ dân tộc bản địa và game show dân gian trên những con đường quanh những phum sóc. Ảnh : Nguyễn Luân

Các thanh niên người Khmer trong trang phục và mặt nạ truyền thống tái hiện lại các điệu múa của người Khmer. Ảnh: Nguyễn Luân

Các người trẻ tuổi người Khmer trong phục trang và mặt nạ truyền thống cuội nguồn tái hiện lại những điệu múa của người Khmer. Ảnh : Nguyễn Luân

Vào những dịp lễ hội, người dân Khmer hào hứng tham gia nhiều trò chơi dân gian như: kéo co, nhảy bao bố, đập niêu, bóng chuyền… Ảnh: Nguyễn Luân

Vào những dịp tiệc tùng, người dân Khmer hào hứng tham gia nhiều game show dân gian như : kéo co, nhảy bao bố, đập niêu, bóng chuyền … Ảnh : Nguyễn Luân

Lễ hội đua bò Polta vùng Bảy Núi, An Giang của đồng bào Khmer. Ảnh: Kim Phương

Lễ hội đua bò Polta vùng Bảy Núi, An Giang của đồng bào Khmer. Ảnh : Kim Phương

Người dân Khmer tỉnh Sóc Trăng tham gia Lễ hội đua ghe ngo truyền thống dịp mừng Lễ hội Ok Om Bok. Ảnh: Minh Quốc

Người dân Khmer tỉnh Sóc Trăng tham gia Lễ hội đua ghe ngo truyền thống lịch sử dịp mừng Lễ hội Ok Om Bok. Ảnh : Minh QuốcTrong một năm, hội đồng người Khmer ở Nam Bộ có chừng hơn mười tiệc tùng, trong đó có 3 liên hoan chính : Lễ Đôn-ta, Tết Chol Chnam Thmay, Lễ cúng Trăng – Ok Om Bok .
Có thể nói, đời sống văn hóa truyền thống, ý thức của đồng bào Khmer ở Trà Vinh nói riêng và Nam Bộ nói chung rất sinh động, mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống riêng không liên quan gì đến nhau, gắn bó mật thiết với đời sống tín ngưỡng và tôn giáo. Đồng thời, hội đồng Khmer có một đời sống đơn giản và giản dị, yên bình, vui mắt, đa sắc màu, góp thêm phần vào dòng chảy chung đa dạng và phong phú và đậm đà truyền thống của đại gia đình những dân tộc bản địa Nước Ta. /.

Viết một bình luận